Głazy mają oznaczyć dawne nekropolie

Pierwsza lokalizacja to dawny cmentarz żydowski przy ul. Piastowej, dziś osiedlowy park między blokami. Około 100 kamieni polnych ma stanąć wzdłuż granicy nekropolii o łącznej długości około 200 metrów.

Kirkut w Fordonie mógł funkcjonować już od XVII wieku. Do 1819 roku chowano na nim także Żydów z Bydgoszczy, a w okresie międzywojennym cmentarz otaczał ceglany mur. Podczas okupacji nekropolia została celowo zdewastowana, a po wojnie teren zamieniono w park.

W 2013 roku odsłonięto tam pomnik w formie głazu z tablicą, na której umieszczono sześcioramienną gwiazdę i napis w językach polskim oraz hebrajskim.

Druga lokalizacja znajduje się przy ul. Cechowej, w sąsiedztwie cmentarza rzymskokatolickiego. Około 15 głazów ma oznaczyć fragment granicy lapidarium upamiętniającego dawny cmentarz ewangelicki. Lapidarium powstało w 2017 r. w ramach projektu „Jedno miasto, trzy kultury”.

Inicjatywa utworzenia lapidarium zrodziła się dwa lata przed jego powstaniem, gdy Wisła odsłoniła fragmenty pomników osadzone na dnie rzeki. Po 1945 r. wykorzystano je do umocnienia wiślanej skarpy i budowy wiślanych ostróg, a teren cmentarza zamieniono w park. Stowarzyszenie Miłośników Starego Fordonu podjęło się wydobycia wszystkich odkrytych fragmentów. Najstarsze pochodzą z 1870 r., a jedyny zachowany nagrobek został wyczyszczony.

Ustawienie głazów to część projektu „Edukacja nad Wisłą”. W jego ramach miasto planuje również postawić dodatkowe tablice oraz zorganizować cykl spotkań, warsztatów i wydarzeń.

Wcześniej miasto zleciło prace konserwatorskie i porządkowe w kuczce przy ul. Kapeluszników. Dzięki nim drewniana część obiektu została przystosowana do prowadzenia działań edukacyjnych.

Miasto pozyskało na cały projekt łącznie 300 tys. zł z budżetu państwa i Unii Europejskiej. Jego celem jest zwiększenie aktywności społecznej i kulturalnej na obszarze rewitalizacji Starego Fordonu poprzez organizację działań edukacyjnych, społecznych i kulturalnych. Są one skierowane przede wszystkim do dzieci i młodzieży mieszkających lub uczących się na tym obszarze.

Do wybuchu II wojny światowej Fordon był miastem, w którym łączyły się elementy kultury polskiej, niemieckiej i żydowskiej. Przypominają o tym m.in. budynki dawnego kościoła ewangelickiego przy ul. gen. W. Sikorskiego, synagoga przy ul. Bydgoskiej oraz dawna kuczka przy ul. Kapeluszników.

_{Źródło: Urząd Miasta Bydgoszczy}