53,3 mld zł więcej dla samorządów w dwa lata

Minęły dwa lata obowiązywania ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z 1 października 2024 roku. Wojewoda kujawsko-pomorski Michał Sztybel omówił jej dotychczasowe skutki podczas konferencji prasowej. Nowe przepisy zmieniły sposób finansowania samorządów, określiły kryteria podziału środków i – jak wskazano – zwiększyły stabilność ich finansów.

Jedną z najważniejszych zmian jest algorytm podziału środków. Uwzględnia on m.in. sytuację finansową samorządu, liczbę mieszkańców, określone potrzeby finansowe oraz aktualne dane statystyczne. Według wojewody nowe zasady zastąpiły uznaniowy podział środków.

Wojewoda ocenił, że wcześniejsze zmiany podatkowe doprowadziły samorządy na skraj możliwości finansowych. Jak mówił, wiązało się to z ryzykiem braku pieniędzy nawet na wkład własny do inwestycji z budżetu Unii Europejskiej.

Według przedstawionych danych, dochody jednostek samorządu terytorialnego wzrosły o 24,8 mld zł w 2025 roku, a w 2026 roku mają zwiększyć się o 28,5 mld zł. Łącznie daje to 53,3 mld zł. Województwo kujawsko-pomorskie zajmuje czwarte miejsce w kraju pod względem wzrostu dochodów JST w latach 2025–2026.

Wojewoda podkreślał, że samorządy same, wraz z radami, decydują o przeznaczeniu otrzymanych środków. Wymienił inwestycje, drogi, remonty, szkoły oraz wkład własny do projektów unijnych. Dodał, że w nowym systemie nie ma – jak ujął – uznaniowości, „czeków”, konferencji, listów intencyjnych ani zabiegania o środki przez telefon.

Zmiany mają też zwiększać współodpowiedzialność samorządów za politykę finansową państwa. Samorządy współpracują w tym zakresie ze Stroną Samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz mają wpływ na wskazywanie priorytetów wsparcia, jego obszarów i kryteriów, a także wysokości środków. Ma to pomóc w dostosowaniu podziału funduszy do aktualnych problemów i potrzeb poszczególnych jednostek.

Wojewoda zapewniał, że zmiany są opiniowane przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu. W jej skład wchodzą przedstawiciele właściwych ministerstw oraz organizacji samorządowych, w tym Związku Miast Polskich, Unii Metropolii Polskich i Związku Gmin Wiejskich. Jak mówił, bez uzgodnienia między stronami żaden projekt nie trafia z rządu na etap sejmowy.

Samorządy otrzymały już informacje o finansowaniu na 2027 rok. Z przedstawionych założeń i zastosowanego algorytmu wynika, że każda jednostka ma otrzymać średnio około 7 proc. więcej niż w 2026 roku, a żadna nie ma dostać mniej niż 3 proc. Dzięki tym informacjom samorządy mogą rozpocząć przygotowywanie planów budżetowych na kolejny rok.

Wojewoda stwierdził, że w ciągu ostatnich dwóch lat najwięcej zyskały najbiedniejsze samorządy. W jego ocenie wcześniejsze deklaracje o zrównoważonym rozwoju kończyły się tym, że pieniądze trafiały „do swoich”. Podkreślił, że obecne zmiany mają kierować środki do samorządów, które ich potrzebują.

_{Źródło: Urząd Miasta Bydgoszczy}